Beginnen met straatmuziek

Stap 1: check de regels op de plek waar je wilt spelen

De regels voor straatmuziek worden per stad vastgesteld, soms zelfs per straat. Zoek eerst uit in welke van drie situaties je zit, voordat je iets koopt of ook maar één extra nummer leert:

• Geen vergunning nodig. Je mag spelen zolang je je houdt aan een gedragscode of geluidslimieten. Edinburgh en Manchester werken zo.
• Vergunning verplicht. Je vraagt eerst een vergunning aan bij de gemeente of stad. In Sydney dien je het formulier persoonlijk in met een geldig identiteitsbewijs met foto, en in Toronto staat de stadsvergunning geen versterkt geluid toe.
• Het hangt ervan af waar. Gewone trottoirs zijn misschien vrij, terwijl markten, winkelcentra, parken en stations eigen regels hebben. In New York City heb je geen vergunning nodig voor akoestisch spelen op het trottoir, maar wel een vergunning voor geluidsapparatuur zodra je een versterker gebruikt.

De wereldkaart voor straatmuziek toont de vergunningsstatus voor ongeveer 150 steden, en elke stadspagina verwijst naar de officiële bron. Voor sommige vergunningen is een auditie nodig, zoals in Brisbane, dus reken daar tijd voor in.

Stap 2: bereid genoeg materiaal voor

Je hebt geen enorm repertoire nodig, maar wel genoeg om door te kunnen spelen zonder lange pauzes. Mik op 30 tot 60 minuten aan nummers of routines die je zelfverzekerd kunt spelen terwijl mensen praten, voorbijlopen en munten voor je neerleggen.

Sommige steden leggen dit vast in hun regels. Dublin en Cork verwachten dat muzikanten genoeg repertoire hebben voor minstens 30 minuten zonder herhaling. Ook waar zo'n regel niet bestaat, merken mensen die een paar minuten blijven staan dat je hetzelfde nummer herhaalt.

• Kies nummers die ook op zichzelf goed klinken, zonder een complete band erachter.
• Oefen staand, als het kan buiten, want je stem en timing voelen buiten anders aan.
• Heb van elk nummer een korte versie klaar voor als een publiek begint weg te drijven.

In onze gids over een setlist samenstellen voor straatmuziek lees je meer over volgorde en tempo.

Stap 3: pak licht in voor je eerste dag

Voor een eerste sessie geldt: hoe minder, hoe beter. Je draagt alles zelf, bouwt in het openbaar op en pakt snel in als je moet verhuizen.

• Je instrument, reservesnaren of rietjes en een stemapparaat.
• Een open koffer, hoed of doos voor fooien, op een plek waar mensen erbij kunnen.
• Een bord met je naam en hoe mensen kunnen fooien.
• Water, een kleine handdoek en iets om op te zitten als je act dat toelaat.
• Je vergunning en identiteitsbewijs, als je stad die eist.

Laat de versterker de eerste keer thuis, tenzij je zeker weet dat de regels het toestaan. Veel steden beperken of verbieden versterking, en een akoestische set is de eenvoudigste manier om te leren wat werkt. De checklist met spullen voor straatmuziek bevat alles wat je later nog kunt toevoegen.

Stap 4: kies je eerste plek

De beste plek voor een beginner heeft een gestage stroom voetgangers die op wandeltempo loopt, ruimte waar mensen kunnen blijven staan zonder iemand in de weg te lopen, en een muur of gebouw achter je dat het geluid draagt. Pleinen, brede voetgangersstraten en plekken bij cafés werken meestal beter dan drukke kruispunten waar iedereen haast heeft.

Kijk een paar minuten naar de plek voordat je opbouwt. Controleer dat je niet voor een winkeldeur, een bushalte of een oversteekplaats staat en dat er geen andere straatmuzikant vlakbij is. Veel steden hanteren een minimale afstand, vaak 50 meter. Lees hoe je een plek voor straatmuziek kiest voor meer tips.

Stap 5: speel je eerste set

1. Bouw snel en rustig op. Stem voordat je aankomt, als dat kan.
2. Begin met je sterkste nummer. De eerste minuut bepaalt of iemand vaart mindert.
3. Houd de pauzes kort. Lange stiltes tussen nummers laten mensen doorlopen.
4. Kijk op en lach. Oogcontact en een knikje naar mensen die blijven staan maken een groot verschil.
5. Let op de klok. Veel steden beperken hoe lang je op één plek mag blijven, van 30 minuten in Amsterdam tot twee uur in Glasgow.

Verwacht dat je eerste sessie ongemakkelijk aanvoelt. De meeste mensen lopen gewoon door, en dat is normaal. Tel hoeveel mensen blijven staan, niet hoeveel er je negeren.

Stap 6: maak fooien geven makkelijk

Mensen geven een fooi als het makkelijk is. Leg voor je begint een paar munten en een biljet in je koffer, zodat duidelijk is waar de koffer voor dient. Zet de koffer voor je, niet achter je voeten.

Minder mensen hebben contant geld bij zich dan vroeger, en veel mensen hebben geen munten op zak als ze iets moois horen. Met een QR-code op je bord kunnen ze in een paar seconden met hun telefoon een fooi geven. Met TipIns voor straatartiesten scannen luisteraars de code met hun camera en betalen ze met kaart, Apple Pay of Google Pay op een webpagina, zonder dat zij een app of account nodig hebben. De app is gratis zonder maandelijkse kosten, en standaard betaalt degene die een fooi geeft de kosten, zodat jij de volledige fooi ontvangt.

Stap 7: leer van elke sessie

Schrijf na elke sessie een paar notities op: waar je speelde, hoe laat, hoe lang, welke nummers mensen deden stilstaan en ongeveer wat je binnenkreeg aan munten en fooien via kaart. Na vijf of zes sessies zie je patronen in welke plekken, dagen en nummers voor jou werken.

Ga op dezelfde tijden terug naar de plekken die werkten. Vaste luisteraars zijn een echt onderdeel van het inkomen uit straatmuziek, en mensen die je vorige week hoorden blijven eerder weer staan.

Geld, belasting en papierwerk

Fooien uit straatmuziek worden meestal als inkomen beschouwd. De regels verschillen per land, dus vraag het na bij je belastingdienst, zoals de IRS, HMRC, de ATO of de CRA. Dit is algemene informatie, geen belastingadvies. Sommige gemeenten vragen vergunninghouders ook om een aansprakelijkheidsverzekering voor het publiek, dus lees de voorwaarden van je vergunning zorgvuldig.

Wereldkaart voor straatmuziek: Vergunningsregels voor 131 steden op één kaart.

Veelgestelde vragen

De TipIns-app is beschikbaar in deze taal. Sommige links leiden naar pagina's in het Engels.